Tseba ka ga polokego ya ditaere ka gare
E tšweleditšwe mme ya ntšhwa ke Therasete ya Ditirelo tša Thekgo ya Thuto ka go Kgoro ya Dinamelwa 2002
Bagwera, dithekisi di fana ka tirelo ye bohlokwa go rena maAfrika Borwa ka moka. Re tshepela go lena gore le fihliše mo re nyakago go ya re bolokegile! Fela naa dithekisi tša lena di bolokegile bjang?
Lebelela ditaere tša gago! Ditaere tša gago di bohlokwa kudu. Gopola gore ke wona fela a kgokaganyago thekisi ya gago le tsela – le banamedi. Ditaere tša gago a ka dira phapano magareng ga lehu le bophelo
Ke nnete. Re leboga keletšo ya gago.
Dinakong tše dingwe lebakeng leo le fetilego re be re itlhokomologa polokego. Fela re ikemišeditše go godiša maemo a intaseteri ya rena! Polokego ya banamedi ke ya mathomo mo letlakaleng la rena.
Mme ka morago ga go bolela le wena, re tseba gore re tla thoma kae – tlhokomelo ya mabilo!
Ee, bjalo ka banamedi, maphelo a rena a ka diatleng tša gago! Hle gopola seo – malapa a rena a a re hloka!
Malapa a lena a a le hloka, re a le hloka le naga ya lena e a le hloka. Re ka se kgone go lahlegelwa ke bophelo le ge e ka ba bjo tee ka lebaka la go se hlokomele go go hloka šedi. Banamedi ba na le maswanedi a go sepetšwa ka polokego!
Ditaere tšeo di lokilego + baotledi bao ba nago le bokgoni = polokego tseleng
Re leboga go ela taba ye hloko!
Naa ke wena yo?
Tsena, tsena!
Re na le leeto le le telele.
Ke eng! O ka se lekane ka gare?
E tla mme, o ka kgona!
Yo mongwe le yo mongwe o ipeakantše?
Ke kgolwa gore o hlokometše ditaere tša gago?
Mabilo? A gona ka moka – le tee, a mabedi, a mararo … a mane. Ee, ditaere di lokile!
O na le ditaere tše hlano!
Ga o na taere ya ka thoko?
Ee, ke na le yona!
Go bapalwa ka lehu mo!
Mootledi yo ga a tsebe selo ka ga polokego ya mabilo!
O a rereša! Motho yo mongwe le yo mongwe yo a sa hlokomelego ditaere tša gagwe o bapala ka lehu,
O ra bjang?
Ke ra gore ditaere tšeo di lego seemong se sebe di hlola dikotsi
Ga ntši ditaere ga di tsenywe ka tshwanelo goba ke tša boleng bja tlase!
Ditaere tša go tsenywa digaswa, tšeo di sego tša kgwahla, tšeo di sego tša lekalekantšhwa gabotse e bile e le tša kgale - di hlola dikotsi!
Le tšona ditaere tšeo di fedilego!
Ditaere tšeo di sa lokago di ka tšea maphelo a rena!
Ge nkabe baotledi ka moka ba ka ithuta magato a bohlokwa a go tsenya ditaere le go di hlokomela.
Ee, seo se be se tla efoša manyami a mantši le tšhelete go banamedi le bona baotledi le gona go thibela mahu.
O a rereša. Beke yeo e fetilego ke ile ka phatlogelwa ke taere. Mahlatse ga go yo a ilego a gobala, fela taere ye mpsha e ile ya nyaka tšhelete ye ntši.
Ke nnete!
O bile le mahlatse. Beke ye nngwe le ye nngwe batho ba hwa ka lebaka la gore baotledi le beng-dithekisi ga ba tsenye ditaere tša bona gabotse le gona go di hlokomela.
O nyaka go netefatša gore ga o rwale maikarabelo dikotsing goba le wona mahu?
A o nyaka go boloka tšhelete? Gona hlokomela ditaere tša gago! Ithute go hlokomela ditaere tša gago.
Re swanetše go tseba ditaere tša rena, re a senke kgafetšakgafetša, re lokiše diphošo ka pele mme di dule di phephile ka mehla – ditaere tša go tsenywa digaswa, tšeo di fedilego mme di sa lekalekantšhwa di hlola dikotsi!
Ditaere tša gago di swana le solo a dieta. Ka disolo tšeo di thelelago, tšeo di senyegilego o ka thelela wa gobala.
Ditaere ga di bolele. Di ka se go botše ge di senyegile, ge di le bokowa goba ge di šetše di nyaka go phatloga.
Ka fao go tšwa go rena, beng le baotledi, go šetša diphošo le go di lokiša pele di ka hlola mathata!
Ditaere tše mpe di tšea maphelo le tšhelete.
DITAERE TŠA KGWEBO DI DIRETŠWE GO RWALA MORWALO.
Ditaere tša kgwebo di fapana le ditaere tšeo di tlwaelegilego tša go rwala banamedi. Ditaere tša banamedi tšeo di tlwaelegilego ga di a kgwahla kudu go ka šomišwa ke dithekisi tšeo di rwalago batho.
DITAERE TŠA KGWEBO DI NA LE A C MORAGO GA BOGOLO, BJALO KA 205 R14 C
Ditaere tša kgwebo di na le C ka morago ga nomoro.
Tsenya ditaere tša bogolo bjo bo swanetšego
Tsenya ditaere tša bogolo bjo bo swanetšego
Ge taere e le ye nnyane kudu goba e le ye kgolo e ka tšwa mo riming. E swanetše go ba bogolo bjo bo swanetšego.
Botšiša mogwebi wa ditaeregore ke bogolo bo fe bjo bo swanetšego senamelwa sa gago, goba bala manyuale wa gago.
Tsenya belofo ye mpsha nako le nako ge o tsenya taere ye mpsha
O se letele go phatloga mo go tla hlolago kotsi ye šoro. Nako le nako ge o tsenya taere le leswa, tsenya belofo ye mpsha.
Dibelofo ga di lefelwe tšhelete ye ntši
Netefatša gore rimi e seemong se se botse
O HLOKA RIMI YA MALEBA GORE O BE LE KGATELELO YEO E SWANETŠEGO MO TAERENG
Ge rimi ya gago e senyegile, e ka phohliša taere ka pele goba taere ya tšwa go yona.
Senka dirimi tša gago kgafetšakgafetša. Ge e le gore go na le tšeo di senyegilego, di ntšhe goba di iše go yo lokišwa ke motho yo a nago le tsebo ya seporofešene.
Rimi yeo e senyegilego e senya taere ya gago mme seo se ka hlola kotsi ya lehu.
Hlokomela kgatelelo
KGATELELO YEO E SA LOKAGO E HLOLA GO FELA KA GO SE LEKANE LE GO FOKOTŠA BOPHELO BJA TAERE YA GAGO
Go hlokomela kgatelelo ka mehla ge o tšhela makhura le go tlatša moya wa ditaerego a nea kgatelelo yeo e swanetšego go fa taere ya gago tshwarelelo ya bophelo bja lona bjo bo feletšego – seo se seketša tšhelete!
Mo bekeng ya mathomo ya bophelo bja taere, taere ya gago le ka ba boleta ka pele ka lebaka la go se tsenywe gabotse le dibelofo tšeo di dutlago. Ge ditaere di e ba boleta morago ga go a tsenya, hlokomela kgatelelo ya gago letšatši ka letšatši. Morago, o e lebelele kgafetšakgafetša.
Mootledi yo mongwe le yo mongwe o swanetše go ba le setlabelo sa go meta kgatelelo. Dimetakgatelelo tša dikaratšheng di ka ba le diphošo.
Kgatelelo yeo e sa lokago ya ditaere e hlola dikotsi tše ntši tša dithekisi. Hlokomela kgatelelo ya ditaere nako le nako.
NETEFATŠA KA MEHLA GORE DINATE TŠA MABILO A GAGO DI TIILE. O SWANETŠE GO BA LE NATE MO POLETENG (BOLT) YE NNGWE LE YE NNGWE!
Dikotsi tše šoro tše ntši di hlolega ka lebaka la kgopolo ya mootledi ya gore go ka šomega ntle le nate ya lebilo yeo le sego gona.
O se leke go otlela ka nate yeo e sa tiago goba yeo e sego gona.
Naa hlokomelo ye ya ditaere e ka se nyake tšhelete ye ntši?
O ka tsenya ditaere tša theko ya fase mme wa se a hlokomele – fela seo se ka tšea bophelo bja gago.
Seo ke theko ye kgolo go feta ditaere tša boleng bja godimo ao a hlokometšwego ka tshwanelo.
O se nagane gore ditaere tša boleng bja tlase di kaone! Ditaere tša boleng bja tlase, - bjalo ka tšeo di šomilego, tšeo di lokišitšwego goba di tsentšwego digaswa – di ka tšea bophelo bja gago le banamedi. O se leke wa tsenya ditaere tšeo di epegilego goba tšeo di tsentšwego digaswa.
Ditaere tša boleng bja tlase di go jela tšhelete mafelelong – di nyaka hlokomelo ye ntši mme ga di swarelele go swana le tše mpsha. Ditaere tša boleng bja godimo di ka bitša tšhelete ya godingwana, fela mafelelong di ka se bitše tšhelete ye ntši ka gobane di hlokomelega bobebe mme di a swarelela.
O se tlatše senamelwa go fetelela!
Go tlatša senamelwa go fetelela go hlola tshenyego go ditaere tša gago mme di ka phatloga, tša hlola kotsi le lehu.
O se nagane boleng bja tlase bja ditaere.
Nagana tsheketšo ya ditaere le polokego ya banamedi
Kotsi ya ditaere tše boleta
Go kgahlanong le molao go otlela ka ditaere tša go thadilwego meedi leswa goba tšeo di lego boleta. Meedi mo ditaereng tša gago e swanetše go ba dimilimitara tše 1.6 bogodimo bja taere ka moka. Dimilimitara tše 1.6 ke bokoto bja lehlokwana la mollo.
Ge ditaere tša gago go gongwe ga tšona di na le meedi ya ka tlase ga Dimilimitara tše 1.6:
Inšorense e ka se lefe ge o hlagelwa ke kotsi
Monamedi wa gago a ka go iša kgorong ya tsheko
O ka lefišwa
Go tlatša senamelwa go feta tekanyo go kotsi!
Thekisi ye nngwe le ye nngwe e dumeletšwe go rwala fela palo yeo e itšeng ya banamedi. Ge o fetiša palo, o senya ditsela le senamelwa. O tshela molao mme o bea maphelo kotsing! O tla lefišwa.
Ke go lefiša gore o tladitše senamelwa go feta tekanyo!
Nka bona laesense ya gago?
O be o enwa?
O ka tšwa ka gare ga sefatanaga sa gago gore ke kgone go bona gore se swanetše tsela.
Tlhokomelo
LETLAKALA LA TLHOKOMELO
Mabilo a dutše ka mothaladi wa tekatekano
Go tšofala
Kgatelelo
Seolo se sengwe le se sengwe se nyaka tlhokomelo ge o nyaka gore se swarelele.
Ga go hole selo go ba le senamelwa se se kaone le ditaere tše kaone ge o sa di hlokomele. Gape o rata gore o sepetše banamedi ba gago ba bolokegile.
Tlhokomelo e seketša tšhelete. Go se hlokomele ke se sengwe se segolo sa tšeo di hlolago dikotsi mo ditseleng. O se dumelele gore kotsi yeo e latelago e be ya gago!
Tlhokomelo e ra go nyaka le go lokiša diphošo nako le nako.
Naa wena goba baotledi ba gago le ipha nako go dira dilo tšeo?
Lekalekanya mabilo a gago
Tekatekanyo ye mpe e gogela thekisi lehlakoreng le tee.
Naa o kile wa bona thekisi yeo e sepelago ka lehlakore bjalo ka kankarapa? Seo ke tekatekanyo ye mpe ya mabilo. O ka se kgone go laola senamelwa sa gago ka tshwanelo. Seo se ka hlola dikotsi.
Seo se go jela tšhelete gape ka gobane tekatekanyo ye mpe ya mabilo e fetša rabara ya ditaere tša gago.
Hlokomela tekatekanyo ya mabilo
Tekatekanyo ye mpe ya mabilo e fetša ditaere ka go se lekane mme e senya dipering. Go ntšha thekisi ya gago mo tseleng go yo lokiša dipering go bitša tšhelete ye ntši.
Lekalekanya mabilo a gago ge go nyakega bjalo!
Meedi ye mebotse
Meedi yeo e fedilego
Iša ditaere tša pele morago mme tša morago o di iše pele ge o fetša dikilomitara tše 10 000. Tše di dira gore ditaere tša gago di swarelele.
Diswaraletšhogo di hlola gore ditaere di fele ka pele ka dipatsopatso. Mafelelong seo se go jela tšhelete.
Diswaraletšhogo tšeo di fedilego di šitiša lebilo la go otlela mme mootledi o hloka taolo ye botse ya thekisi – mme a hlola dikotsi.
Kgotlo!!
Kgotlo!!
O se tlatše moya go fetiša – goba moya wo monnyane
Go tlatša moya go feta tekanyo go fetša meedi ya taere mo gare. Bjalo ka paluni, taere ya gago e tla phatloga.
Moya wo mo nyenyane o dira letaere gore le fiše. Taere yeo e fišago e phatloga bonolo.
Bobedi bja tšona go tlatša moya go feta tekanyo le moya wo mo nyenyane di hlola go phatloga ga ditaere. Hlokomela kgatelelo nako le nako – letšatši ka letšatši ge o sepela maeto a matelele.
Ke kwešišitše!
Go hlokomela ditaere tša ka ke swanetše go:
Hlokomela meedi ya taere le tshenyego nako le nako
Šomiša bogolo bjo bo swanetšego mo diriming
Hlokomela tekatekanyo ya mabilo
Hlokomela kudu kgatelelo yeo e swanetšego go taere ye nngwe le ye nngwe!
Mekgwa ye mebe e go jela tšhelete
Go bonagala e ka re mogwera wa rena o na le bothata bja taere!
Nkabe a ile a re theeletša!
Banamedi ba ka še bale ba a sepela!
Ke ka lebaka la eng ke sa tsenya taere ye pele ga se?
Hlokomela ditaere tša gago . Dira seo nako le nako!
Hlokomelo ye botse ya ditaere e seketša tšhelete mafelelong.
Ke bile lešilo go se šetše ditaere tša ka!
Ge nkabe ke ile ka di hlokomela nako le nako nkabe ke ile ka efoga se – nkabe ke sa lahlegelwa ke banamedi!
Lokiša mathata pele a senya nako, tšhelete ya gago le maphelo!
Mekgwa ye mebotse e thibela dikotsi
Ge taere ya gago e phatloga, o se gate mariki ka pela. Fikotša lebelo ga nnyane ga nnyane, o šomiša dikere. Ema lefelong leo le bolokegilego ntle ga tsela, go tsenya lebilo. Swara ka mehla lebilo leo le nago le moya wo o lekanego leo e lego madula-a-bapile.
Kgona go itaola ka bowena le senamelwa sa gago ka dinako tšohle.
Melao ye 6 ya polokego ya tsela
Netefatša bokgoni bja senamelwa le bja mootledi se kitime
Godiša polokego ya banamedi
Se nametše go feta tekanyo senwe mme wa otlela
Apara lepanta la gago la setulo
Pele o tloša senamelwa, eya go letlakala leo le latelago la dintlha ka ga senamelwa!
Naa ditšhupetšo (indicators)tša gago di a šoma?
Naa mariki a gago le a seatla a a šoma?
Naa lebilo la go otlela le šoma gabotse?
Naa go na le oli goba meetse ao a dutlago?
Baotledi le beng ba dithekisi! Šomišang letlakala le la tlhokomelo go netefatša gore ditaere tša gago ke seo di swanetšego go ba sona.
Naa ditaere tša gago ke tša kgwebo?
Naa rimi ga ya senyega?
Naa go na le ditšhupo tša go tsofala, bjalo ka manga le go epega?
Naa taere ye nngwe le ye nngwe e tladitšwe moya wa kgatelelo yeo e lekanego?
Naa dinate tša mabilo di madulong e bile di bofilwe go tiišwa?
Naa o šeditše tekatekano le palanse ya mabilo?
Na diswaraletšhogo di sa šoma gabotse?
Naa o nyaka go netefatša gore wena le banamedi ba gago le bolokegile, kgwebo ya gago e a tšwelela mme ga o tshele molao? Gona, hlokomela ditaere tša gago! Hlokomelo ya ditaere = tsheketšo ya tšhelete le thibelo ya dikotsi!
MOOTLEDI WA THEKISI – NAA KE WENA
Dikotsi tše ntši le mahu mo ditseleng – mme di ka be di thibetšwe!
Bjang?
Ka go šetša le go hlokomela seemo sa ditaere tša gago.
DITAERE – dilo tšeo di sa tshwenyego, mme ke tšona di hlolago mahu a mantši
Baotledi le beng ba dithekisi bao ba hlokomelago ditaere tša bona ba ka thibela dikotsi le mahu. Beng dithekisi bao ba kgothaletšago baotledi ba bona go hlokomela ditaere tša bona ba ka thibela mahu, ba seketša tšhelete mme ba fetola sefahlego sa kgwebo ya dithekisi.
A re fedišeng mahu mo ditseleng tša rena gona bjale!
Ka mo pukung ye, o ka bala ka ga mokgwa wa go tsenya taere yeo e swanetšego, kgatelelo yeo e swanetšego ya moya wa taere, efoga diphošo tše nnyane mme o godiše maemo a tlhokomelo ya dithekisi.
